element naglowka
element naglowkaelement naglowkaelement naglowkaelement naglowka
logo CITES zielone

MENU

   

Wstęp

Sagowce

Kaktusowate

Wilczomleczowate

Złotogłowowate (d. Liliowate)

Storczykowate

Rośliny mięsożerne

Inne

Słowniczek botaniczny

"Polskie" rośliny CITES

  

GATUNKI

 

Adonis vernalis
Miłek wiosenny

Agave arizonica
Agawa arizońska

Agave parviflora
Agawa drobnokwiatowa

Aloe albida
Aloes białawy

Aloe bakeri
Aloes Bakera

Aloe pillansii
Aloes Pillansa

Aloe polyphylla
Aloes wielkolistny

Aloe thorncroftii
Aloes Thorncrofta

Aloe vossii
Aloes Vossa

Ariocarpus agavoides
Ariokarp agawowaty

Ariocarpus scaphrostris
Ariokarp łódkodzioby

Ariocarpus trigonus
Ariokarp trójgraniasty

Astrophytum asterias
Gwiezdnik Zuccariniego

Aztekium ritteri
Aztekia Rittera

Balmea stormiae
Balmea
środkowoamerykańska

Cattleya trianaei
Katleja kolumbijska

Ceratozamia mexicana
Ceratozamia
meksykańska

Chigua bernalii
Chiga Bernala

Chigua restrepoi
Chiga kolumbijska

Coryphantha
werdrmanni
Koryfanta Werdermana

Cycas beddomei
Cykas Beddomea

Cypripedium calceolus
Obuwik pospolity

Dactylorhiza incarnata
Stoplamek krwisty

Dendrobium cruentum
Dendrobium
krwistoczerwone

Dionaea muscipula
Muchołówka
amerykańska

Dudleya traskiae
Dudleja Barnaby

Echinocactus grusonii
Echinokaktus Grusona

Echinocereus
ferreirianus
var. lindsayi
Echinocereus Ferreiry
odm. Lindsaya

Echinocereus schmollii
Echinocereus Schmolla

Encephalartos
altensteinii
Zgłowień Altensteina

Encephalartos horridus
Zgłowień straszliwy

Epipactis palustris
Kruszczyk błotny

Escobaria minima
Escobaria drobna

Escobaria sneedii
Escobaria Sneeda

Euphorbia ambovombensis
Wilczomlecz ambowombieński

Euphorbia
capsaintemariensis
Wilczomlecz
przylądkowy

Euphorbia cremersii
Wilczomlecz Cremersa

Euphorbia cylindrifolia
Wilczomlecz walcolistny

Euphorbia decaryi
Wliczomlecz Decary'ego

Euphorbia francoisii
Wilczomlecz Franciszka

Euphorbia moratii
Wilczomlecz Morata

Euphorbia
parvicyathophora

Wilczomlecz
drobnokwiatostanowy

Euphorbia quartziticola
Wilczomlecz
kwarcytowy

Euphorbia tulearensis
Wilczomlecz toliareński

Fouquieria purpusii
Fukiera Purpusa

Fouquieria fasciculata
Fukiera wiązkowa

Galanthus nivalis
Śnieżyczka przebiśnieg

Laelia jongheana
Lelia żerajska

Laelia lobata
Lelia klapowana

Lophophora williamsii
Jazgrza Williamsa

Mammillaria pectinifera
Mammilaria
grzebieniasta

Mammillaria solisioides
Mammilaria solisiowata

Melocactus conoideus
Melokaktus stożkowaty

Melocactus
deinacanthus
Melokaktus
dziwnokolcowy

Melocactus glaucescens
Melokaktus niebieskawy

Melocactus paucispinus
Melokaktus skąpokolcy

Microcycas calocoma
Mikrocykas pięknowłosy

Nepenthes khasiana
Dzbanecznik assamski

Nepenthes rajah
Dzbanecznik
wielkodzbankowy

Nolina interrata
Nolina wąskolistna

Obregonia denegrii
Obregonia
meksykańska

Ophrys sphegodes
Dwulistnik pajęczy

Pachycereus militaris
Pachycereus zbrojny

Pachypodium
ambongense
Pachypodium
ambongeńskie

Pachypodium baronii
Pachypodium
północnomadagaskarski

Pachypodium decaryi
Pachypodium
Decary'ego

Paphiopedilum
armeniacum
Sabotek morelowy

Paphiopedilum druryi
Sabotek keralski

Paphiopedilum
rothschildianum
Sabotek Rotszylda

Paphiopedilum sanderianum
Sabotek Sandera

Paphiopedilum
sukhakulii
Sabotek tajlandzki

Pediocactus bradyi
Pediokaktus Brady'ego

Pediocactus bradyi
subsp. despainii
Pediokaktus Brady'ego
podgatunek Despaina

Pediocactus knowltonii
Pediokaktus Knowltona

Pediocactus paradinei
Pediokaktus Paradinea

Pediocactus peeblesianus
Pediokaktus arizoński

Pediocactus sileri
Pediokaktus Silera

Pelecyphora
aselliformis
Pelecyfora ośla

Pelecyphora
strobiliformis
Pelecyfora szyszkowa

Peristeria elata
Peristeria panamska

Phragmipedium
besseae
Sandałek peruwiański

Phragmipedium
longifolium
Sandałek długolistny

Renanthera
imschootiana
Renantera birmańska

Sarracenia alabamensis
ssp. alabamensis
Kapturnica alabamska

Sarracenia jonesii
Kapturnica Jonesa

Sarracenia oreophila
Kapturnica górska

Saussurea costus
Sosjura olejkodajna

Sclerocactus
brevihamatus
subsp. tobuschii
Sklerokaktus hakowaty
podgatunek Tobuscha

Sclerocactus
erectocentrus
Sklerokaktus
długocierniowy

Sclerocactus glaucus
Sklerokaktus niebieski

Sclerocactus
mariponensis
Sklerokaktus graniczny

Sclerocactus
mesae-verdae
Sklerokaktus mesawerdeński

Sclerocactus papyracanthus
Sklerokaktus pergaminowy

Sclerocactus pubispinus
Sklerokaktus włochaty

Sclerocactus wrightiae
Sklerokaktus Wrighta

Stangeria eriopus
Stangeria dziwna

Strombocactus
disciformis
Strombokaktus meksykański

Tillandsia xerographica
Oplątwa pastelowa

Turbinicarpus laui
Turbinikarp Laua

Turbinicarpus
lophophoroides
Turbinikarp jazgrzowaty

Turbinicarpus
pseudomacrochele
Turbinikarp szponiasty

Turbinicarpus
pseudopectinatus
Turbinikarp
nibygrzebieniasty

Turbinicarpus
schmiedickeanus
Turbinikarp
Schmiedicke'a

Turbinicarpus
valdezianus
Turbinikarp Valdeza

Uebelmannia pectinifera
Ubelmania
grzebieniasta

Vanda coerulea
Wanda błękitna

 

 

KAKTUSOWATE

  

  

  

RODZINA: Cactaceae

Kaktusowate

Liczba rodzajów: 87

Liczba gatunków: 2000

   

   

Opis:

Kaktusy zamieszkują gorące i suche obszary obu Ameryk, tylko jeden gatunek - Rhipsalis baccifera - występuje w Afryce, na Madagaskarze i na Cejlonie. Większość przedstawicieli tej rodziny to sukulenty łodygowe, czyli rośliny o mięsistych i grubych łodygach zawierających tkankę gromadzącą wodę. U niektórych gatunków funkcję magazynowania wody przejmuje także korzeń, które w takim wypadku jest bardzo gruby i mięsisty. Wśród kaktusowatych są rośliny zielne, drzewa, krzewy, epifity, pnącza i geofity. Ich korzenie mogą być normalnie wykształcone lub bulwiaste. Pędy mogą być kolumnowe, cylindryczne, kuliste, bulwiaste lub beczułkowate, żebrowane, brodawkowane, oskrzydlone lub płaskie. U opuncji pędy są często podzielone na segmenty. U form drzewiastych pędy wyrastają pojedynczo lub rozgałęziają się przybierając charakterystyczne formy kandelabrowe. Kaktusy niewielkich rozmiarów często rozrastają się tworząc darnie. U niektórych gatunków z rodzaju Mammillaria w łodygach występuje sok mleczny. Liście kaktusów zwykle są przekształcone w ciernie. U niektórych gatunków występują normalnie rozwinięte liście, pojedyncze, spłaszczone lub wałeczkowate, spiralnie ułożone na pędzie. U kaktusowatych występują tak zwane areole. Są to silnie zredukowane krótkopędy, na których wyrastają włoski, szczecinki lub ciernie będące przekształconymi liśćmi oraz kwiaty. Kwiaty kaktusów są zwykle duże, efektownie zabarwione i często silnie pachnące, zapylane przez owady, ptaki, a czasem nietoperze. Kwiaty osadzone są na krótszej lub dłuższej szypułce, pokrytej łuskowatymi liśćmi. Kwiaty zwykle wyrastają z areol pojedynczo, czasem z jednej areoli rozwija się kilka kwiatów. Są takie rodzaje kaktusów, u których część areol specjalizuje się wyłącznie w tworzeniu kwiatów. Areole przekształcają się wtedy w specjalne twory zwane cefaliami, które mogą być położone na szczycie pędu lub bocznie. Owoce kaktusów są wielonasienne, najczęściej mięsiste.

   

   

   

   

Zastosowanie i handel:

Niektóre rośliny drzewiaste są użytkowane przez miejscową ludność na opał. Rośliny z rodzaju opuncja uprawiane są dla smacznych, jadalnych owoców, inne gatunki opuncji uprawia się ponieważ są żywicielami larw owadów - koszenili, które dostarczają czerwonego barwnika stosowanego do wyrobu farb malarskich. Najważniejsze znaczenie ekonomiczne ma uprawa ogrodnicza wielu gatunków kaktusów dla celów dekoracyjnych.

   

Występowanie i zagrożenia:

Wiele gatunków kaktusów jest zagrożonych ze względu na niszczenie naturalnych siedlisk, które przekształcane są w pola uprawne, wykorzystywane pod budowę miast i dróg. Głównym zagrożeniem dla licznych kaktusów jest komercyjny zbiór okazów i nasion z naturalnych stanowisk i handel nimi jako roślinami ozdobnymi. Wszystkie gatunki z tej rodziny są włączone do załączników Konwencji CITES.

   

   

   

RODZAJ Ariocarpus

Ariokarp

Kategoria CITES: wszystkie gatunki w załączniku I

   

Rodzaj obejmuje 6 gatunków. Są to wolno rosnące kaktusy, tak przystosowane do otoczenia wyglądem, że łatwo je pomylić z kamieniami. Część dolna pędu oraz korzenie są burakowato zgrubiałe i gromadzą wodę. Pędy o kształcie spłaszczonej kuli są zwykle nierozgałęzione, pokryte ułożonymi spiralnie brodawkami, które wyglądem przypominają trójkątne liście. Cierni zwykle brak. Kwiaty są lejkowate, płatki korony różowe, żółtawe do białych. Owoce są niepozorne, suche, rozpadają się na roślinie. Ariokarpy rosną w północnym i wschodnim Meksyku w Teksasie w USA.

   

   

Ariocarpus agavoides

Ariokarp agawowaty

= Neogomesia agavoides

Kategoria CITES: załącznik I

   

Opis:

Jest szarozieloną rośliną, o wielkim, burakowatym korzeniu, z którego wyrasta łodyga w kształcie spłaszczonej kuli. Ma ona średnicę około 5-8 cm, lekko wystaje ponad powierzchnię ziemi. Pokryta jest brodawkami o wyglądzie liści. Mają one 4 cm długości i 0,6 cm szerokości. Na każdej z brodawek wyrasta pęczek włosków i kilka krótkich cierni. Kwiaty koloru magenta są lejkowate, mają 2-5 cm długości i 3-4 cm szerokości; owoce są maczugowate, mają do 2,5 cm długości.

   

Przemycona roślina

Roślina w naturze

   

   

Użytkowanie i handel:

Rośliny ozdobne, poszukiwane przez kolekcjonerów. Bardzo trudne w uprawie - z tego względu rośliny będące w handlu prawie zawsze pochodzą z naturalnych stanowisk.

   

Występowanie i zagrożenia:

Występuje tylko w północno-wschodnim Meksyku w Stanie Tamaulipas, rośnie na wapiennych wzgórzach. Gatunek jest silnie zagrożony w swym istnieniu, na naturalnych stanowiskach zachowały się nieliczne okazy.

   

   

Ariocarpus scaphrostris

Ariokarp łódkodzioby

Kategoria CITES: załącznik I

   

Opis:

Roślina szarozielona o wielkim burakowatym korzeniu i łodydze niewiele wystającej nad ziemię, dorastającej do 2-6 cm długości i 3-7 cm szerokości. Łodyga pokryta jest liściokształtnymi brodawkami mającymi do 5 cm długości i 2 cm szerokości. Są one nagie, wzniesione, lekko zagięte; przypominają dziób łodzi. Kwiaty w kolorze magenta mają 2-4 cm długości; owoce są zielonkawe, mają 1-2 cm długości.

   

Roślina w naturalnym środowisku

   

   

Użytkowanie i handel:

Poszukiwana roślina ozdobna. W handlu znajdują się niewielkie okazy pochodzące prawie zawsze z naturalnych stanowisk. Uprawa w sztucznych warunkach jest prawie niemożliwa.

   

Występowanie i zagrożenia:

Występuje na wapiennych wzgórzach w Nuevo Leon w Meksyku. Istnienie populacji zagrożone jest z powodu zbioru przez kolekcjonerów.

   

   

Ariocarpus trigonus

Ariokarp trójgraniasty

= Anhalonium trigonum

Kategoria CITES: załącznik I

   

Opis:

Roślina szarawa lub żółtozielona, o łodydze mającej 7-30 cm średnicy, pokrytej liściokształtnymi brodawkami. Mają one 3-8 cm długości i 1-2,5 cm szerokości, są wzniesione, gładkie, na szczycie kropkowane. Kwiaty są żółte, mają 3-5 cm średnicy; owoce są zielone, mają 1-2 cm długości.

   

Ariocarpus trigonus

   

   

Użytkowanie i handel:

Roślina poszukiwana przez kolekcjonerów. W sprzedaży znajdują się niewielkie rośliny pochodzące prawie wyłącznie z naturalnych stanowisk.

   

Występowanie i zagrożenia:

Występuje w Meksyku, rośnie wzdłuż wschodnich zboczy Gór Madre Oriental aż do Doliny Wuamave. Najważniejsze zagrożenia to: zrywanie okazów przez kolekcjonerów, niszczenie naturalnych siedlisk, wykorzystywanie przez lokalną ludność do wyrobu kleju do ceramiki.

   

   

RODZAJ Astrophytum

Gwiezdnik

Kategoria CITES: 1 gatunek w załączniku I; pozostałe w załączniku II

   

Niewielki rodzaj skupiający 4 gatunki kaktusów występujących w Teksasie (USA) oraz Meksyku.

   

   

Astrophytum asterias

Gwiezdnik Zuccariniego

= Echinocactus asterias

Kategoria CITES: załącznik I

   

Opis:

Jest to mała roślina o pędzie kulistym, mającym do 10 cm średnicy, pozbawionym cierni. Podczas pory suchej zagłębia się w ziemi i staje się niewidoczna. Kwiaty ma żółte, z czerwonym dnem kwiatowym Roślina dobrze rozmnaża się z nasion.

   

       

              Roślina w naturze                                           Pokrój rośliny

   

   

   

Użytkowanie i handel:

Roślina ozdobna, w sprzedaży znajdują się żywe małe rośliny, często uprawiane w szkółkach. Większość roślin w sprzedaży pochodzi z nasion.

   

Występowanie i zagrożenia:

W naturze występuje w dolinie Rio Grande w Teksasie w USA, i w Tamaulipas w Meksyku. Zagrożeniem dla gatunku jest przekształcanie siedlisk w pola uprawne i zbiór żywych roślin przez kolekcjonerów.

   

   

   

RODZAJ Aztekium

Aztekia

Kategoria CITES: 1 gatunek w załączniku I, 1 gatunek w załączniku II

   

Niewielki rodzaj skupiający 2 gatunki wolno rosnących kaktusów występujących w Meksyku.

   

   

Aztekium ritteri

Aztekia Rittera

Kategoria CITES: załącznik I

    

Opis:

Zielona, niewielka roślina, o łodydze kulistej, o średnicy 2-6 cm, z 8-11 żebrami. W starszym wieku tworzy grupy osiągające do 10-15 cm średnicy, składające się z wielu osobników. W areolach, na żebrach pojedynczych kaktusów, wyrastają pęczki włosków i 1 do 3 zagiętych, płaskich cierni barwy od żółtej do szarej. Kwiaty wyrastają na szczycie łodygi; są lejkowate, mają do 12 mm długości i 14 mm szerokości, ich płatki są białe wewnątrz i różowawe na zewnątrz.

   

Rośliny przewożone przez granicę

Rośliny w uprawie

   

   

Użytkowanie i handel:

W sprzedaży są młode, niewielkie rośliny, zwykle pochodzące z naturalnych stanowisk. Uprawa z nasion jest bardzo trudna.

   

Występowanie i zagrożenia:

Kaktus ten występuje jedynie w dolinie Rayones w Nuevo Leon w północno-wschodnim Meksyku. Jest zagrożony z powodu zrywania przez kolekcjonerów oraz w związku z budową drogi biegnącej przez stanowisko tego gatunku.

   

   

   

RODZAJ Coryphantha

Koryfanta

Kategoria CITES: 1 gatunek w załączniku I, pozostałe w załączniku II

   

Rodzaj skupiający 45 gatunków kaktusów występujących w na południowym zachodzie Stanów Zjednoczonych Ameryki.

   

   

Coryphantha werdrmanni

Koryfanta Werdermana

Kategoria CITES: załącznik I

   

Opis:

Mała, kulista roślina. W młodości ma nierozgałęzioną łodygę, później często tworzy skupienia. W starszym wieku jej pędy są jajowate lub kolumnowe; dorastają do 8 cm długości i 6 cm szerokości. Brodawki na pędzie są stożkowate z 4 cierniami, które z wiekiem odpadają. Na ich miejscu powstaje 15 do 20 nowych cierni, o długości do 6 mm, promieniście ułożonych. Kwiaty są żółte.

   

Pokrój rośliny

   

Użytkowanie i handel:

Tym gatunkiem są zainteresowani jedynie specjaliści. Istnieje ograniczony handel dorosłymi osobnikami pochodzącymi z naturalnych stanowisk.

   

Występowanie i zagrożenia:

Występuje w Sierra de la Paila w północnym Meksyku, zagrożony przez kolekcjonerów.

   

   

RODZAJ Discocactus

Dyskokatus

Kategoria CITES: wszystkie gatunki tego rodzaju umieszczone w załączniku I.

   

Opis:

Są to sukulenty przypominające wyglądem rośliny z rodzaju Melocactus. Mają kuliste pędy, znacznie mniejsze cefalia, kwiaty białe, kielichowato wydłużone, otwierające się nocą. Kaktusy te występują w górach Brazylii. Są bardzo trudne w uprawie. Do sprzedaży rośliny pozyskiwane są najczęściej z naturalnych stanowisk.

   

Jeden z gatunków Discocactus

   

   

   

RODZAJ Echinocactus

Echinokaktus

Kategoria CITES: wszystkie gatunki w załączniku II

   

Rodzaj skupiający 6 gatunków często uprawianych kaktusów o żebrowanych łodygach występujących w na południowym zachodzie Stanów Zjednoczonych Ameryki.

   

   

Echinocactus grusonii

Echinokaktus Grusona

Kategoria CITES: załącznik II

   

Opis:

Jest to duży sukulent o łodydze zielonej, kulistej bądź owalnej, dorastającej do 1,3 m wysokości i 80 cm średnicy. Czasem zdarza się, że wokół dorosłej rośliny tworzą się młode pędy, tzw. "dzieci". Łodyga posiada 5 do 40 żeber. Jest pokryta silnymi cierniami; w każdej grupie są 4 ciernie środkowe i 8-10 cierni bocznych. Ciernie są złote, żółtawe lub białe, do 3,5 cm długie. Kwiaty mają 6 cm długości i 3,5 cm średnicy, płatki są żółte, zwężające się stopniowo i zakończone wyraźną brązową plamą.

   

Echinocactus grusonii

   

Użytkowanie i handel:

Gatunek jest bardzo często spotykany w kolekcjach ogrodów botanicznych i u hobbystów. W sprzedaży znajdują się młode rośliny i nasiona.

   

Występowanie i zagrożenia:

W naturze rośnie we wschodnim Meksyku, gdzie jest silnie zagrożony z powodu zrywania żywych roślin. Pospolity i łatwy w uprawie.

   

   

   

RODZAJ Echinocereus

Echinocereus

Kategoria CITES: 2 gatunki w załączniku I, pozostałe w załączniku II

   

Rodzaj skupiający 47 gatunków często uprawianych kaktusów występujących w na południowym zachodzie Stanów Zjednoczonych Ameryki.

   

   

Echinocereus ferreirianus var. lindsayi

Echinocereus Ferreiry odm. Lindsaya

= Echicereus lindsayi

Kategoria CITES: załącznik I

   

Opis:

Sukulent o cylindrycznej, nierozgałęzionej łodydze dorastającej do 13 cm długości i 10 cm średnicy, z 10 guzkowatymi żebrami. Grupy cierni składają się z 8-16 cierni ułożonych promieniście, osiągających do 4,5 cm długości, oraz z 4-7 cierni środkowych, o długości 5-10 cm, zwykle czerwonawych, u starszych roślin brązowych lub czarnych. Kwiaty są jasnoróżowe z ciemnozieloną plamką, mają 6-10 cm długości i 4-10 cm szerokości.

   

Echinocereus ferreirianus var. lindsayi

   

Użytkowanie i handel:

Rzadka roślina będąca przedmiotem zainteresowania hobbystów. Może być rozmnażana przez szczepienie i przez sadzonki oraz z nasion. W sprzedaży są małe, żywe rośliny pochodzące z uprawy bądź z naturalnych stanowisk.

   

Występowanie i zagrożenia:

Występuje w Baja w Kaliforni i w Meksyku pomiędzy Cataviea i Laguna Chapala. Jest uważany za gatunek zagrożony ze względu na bardzo nieliczną populację i pozyskiwanie roślin z naturalnych stanowisk przez kolekcjonerów.

   

   

Echinocereus schmollii

Echinocereus Schmolla

= Wilcoxia schmollii, Cereus schmollii

Kategoria CITES: załącznik I

   

Opis:

Roślina ciemnozielona, o łodydze cylindrycznej, dorastającej do 15-25 cm długości i 1,1 cm średnicy, pojedynczej lub rozgałęzionej. Na łodydze znajduje się 5 do 10 zaokrąglonych żeber pokrytych brodawkami, na których wyrastają delikatne, włosowate, czarnozielone ciernie. Jasnoróżowe, lejkowate kwiaty pojawiają się zwykle na szczycie łodygi. Owoce są jajowate do owalnych, o średnicy 1,8 cm, soczyste i różowozielone.

   

Echinocereus schmollii

   

Użytkowanie i handel:

Ozdobna roślina, łatwa do rozmnażania przez szczepienie, sadzonki oraz z nasion. W sprzedaży znajdują się nasiona lub żywe rośliny.

   

Występowanie i zagrożenia:

Znane są cztery naturalne stanowiska tego gatunku w Queretaro i Hidalgo w środkowo-wschodnim Meksyku. Główne zagrożenia to zrywanie roślin przez kolekcjonerów i niszczenie siedlisk przez wypas bydła. Jest to gatunek dość powszechnie uprawiany i zagrożone są jedynie rośliny w naturze.

   

   

   

RODZAJ Escobaria

Escobaria

Kategoria CITES: 2 gatunki w załączniku I, pozostałe gatunki w załączniku II

   

Rodzaj skupiający 15 gatunków kaktusów występujących od południowego-zachodu Stanów Zjednoczonych do południowej Kanady oraz na Kubie.

   

   

Escobaria minima

Escobaria drobna

= Escobaria nellieae, Coryphantha minima

Kategoria CITES: załącznik I

   

Opis:

Mały, zielny sukulent, o pędach pojedynczych bądź tworzących grupy. Pojedyncze pędy są kuliste do cylindrycznych, mają 1-2 cm średnicy. Ciernie są wciśnięte w pęd, mają 3-8 cm długości, wyrastają w grupach do 25 cierni. Kwiaty są jasnoróżowe, mają około 2 cm średnicy.

   

Escobaria minima

   

Użytkowanie i handel:

Gatunek jest atrakcyjny dla kolekcjonerów. W handlu znajdują się żywe rośliny lub nasiona.

   

Występowanie i zagrożenia:

Kaktus występuje w zachodnim Teksasie, gdzie rośnie na żyznych łąkach w górach na wys. 1200-1300 m n.p.m. Jest to gatunek zagrożony z powodu niszczenia stanowisk przez kolekcjonerów.

   

   

Escobaria sneedii

Escobaria Sneeda

= Coryphantha sneedii

Kategoria CITES: załącznik I

   

Opis:

Mały, zielny sukulent, z silnie rozgałęzionymi, cylindrycznymi pędami, mającymi 2,5-7,5 cm wysokości i 1,2 -2,5 cm średnicy. Cała powierzchnia pędów pokryta jest gęstymi, płaskimi cierniami. Kwiaty są bladoróżowe, mają do 1-2 cm średnicy.

   

Escobaria sneedii

   

Użytkowanie i handel:

Gatunek ciekawy dla kolekcjonerów. W handlu są żywe rośliny i nasiona.

   

Występowanie i zagrożenia:

Gatunek występuje w zachodnim Teksasie i Nowym Meksyku w USA. Rośliny rosną na wapiennych glebach, na terenach pustynnych i na łąkach, na wysokości 1500-1650 m n.p.m. Jest zagrożony przez zbiór żywych roślin w celach komercyjnych.

   

   

   

RODZAJ Lophophora

Jazgrza

Kategoria CITES: 2 gatunki w załączniku II

   

Niewielki rodzaj obejmujący dwa gatunki bezcierniowych kaktusów występujących na południu Teksasu (USA) oraz w północnym i wschodnim Meksyku. Rośliny zawierają związki halucynogenne (m.in. meskalinę) wykorzystywane od tysiącleci w celach rytualnych przez Indian.

   

   

Lophophora williamsii

Jazgrza Williamsa

= Lophophora diffusa ssp. fricii, Lophophora diffsa ssp. viridescens, Lophophora echinata, Lophophora fricii, Lophophora jourdaniana

Kategoria CITES: załącznik II

   

Opis:

Wolnorosnący, zielny sukulent o zgrubiałych, marchewkowatych korzeniach. Niebieskozielone pędy mają 4-14 żeber, dorastają do 2-6 cm wysokości i 4-11 cm średnicy. Są kulistawe, nieco spłaszczone na szczycie, pozbawione cierni. Pędy dorosłych roślin są regularnie pokryte pęczkami włosków. Kwiaty mają do 2,2 cm średnicy, są różowe z białymi brzegami.

   

Lophophora williamsii

   

Użytkowanie i handel:

Kaktus znany jako "pejotl", używany jako narkotyk. W handlu znajdują się żywe rośliny lub nasiona pochodzące zwykle z uprawy.

   

Występowanie i zagrożenia:

Występuje na pustyni Chihuahuan na północy Meksyku i w południowym Teksasie. Czasem zbierany przez kolekcjonerów.

   

   

   

RODZAJ Mammillaria

Mammilaria

Kategoria CITES: 2 gatunki w załączniku I, pozostałe w załączniku II

   

Bardzo duży rodzaj skupiający 150 gatunków często uprawianych, niewielkich kaktusów o jadalnych owocach, występujących od południowego zachodu Stanów Zjednoczonych Ameryki poprzez Meksyk (centrum występowania) do Kolumbii i Wenezueli.

   

   

Mammillaria pectinifera

Mammilaria grzebieniasta

= Solisia pectinata, Pelecyphora pectinata, Pelecyphora aselliformis, Mammillaria solisioides

Kategoria CITES: załącznik I

   

Opis:

Roślina o pojedynczej łodydze, kulistej lub lekko owalnej, dorastającej do 8 cm wysokości i 6 cm średnicy. Łodyga jest pokryta niewielkimi brodawkami na szczycie których wyrasta około 50 białych lub delikatnie różowych, przylegających do łodygi cierni. Kwiaty mają około 2,5 cm średnicy, są kremowożółte lub różowobiałe z brązowawymi paskami.

   

Mammillaria pectinifera

   

Użytkowanie i handel:

Jest to jeden z najczęściej uprawianych kaktusów z rodzaju Mammillaria; w sprzedaży znajdują się zwykle żywe rośliny z uprawy.

   

Występowanie i zagrożenia:

Gatunek występuje w środkowym i południowo-wschodnim Meksyku gdzie jest silnie zagrożony z powodu pozyskiwania w celach handlowych. Stanowiska są tak małe, że można je całkowicie zniszczyć wykopując jedynie kilka roślin.

   

   

Mammillaria solisioides

Mammilaria solisiowata

Kategoria CITES: załącznik I

   

Opis:

Rośliny zwykle rosną pojedynczo, czasem tworzą małe kępki. Pozbawione są soku mlecznego. W naturze ich pędy są kuliste, na szczycie spłaszczone, w uprawie mogą być cylindryczne, na szczycie zaokrąglone lub spłaszczone. Mają 2-4 cm wysokości i 0,8-1,6 cm średnicy. Brodawki na pędach są twarde, krótkie, stożkowate. Areole mają do 1 mm długości, pokryte są brązowymi wełnistymi włoskami. Z areoli wyrasta około 25 brudnobiałych bocznych cierni o długości 5 mm, lekko zagiętych pod spód i ułożonych płasko w stosunku do powierzchni pędu. Kwiaty są dzwonkowate, żółte, mają 1,4 cm wysokości i 1,4 cm średnicy; wyrastają na bocznych częściach pędu dość daleko od wierzchołka. Owoce są białozielone, ledwo widoczne spomiędzy brodawek; nasiona duże, czarne o kształcie czapeczki, pokryte drobnymi brodawkami.

   

Zastosowanie i handel:

Do czasu włączenia do załącznika I CITES, gatunek ten zagrożony był z powodu pozyskiwania roślin z naturalnych stanowisk i prowadzenia handlu. Obecnie zagrożenie nielegalnym handlem spadło. Notuje się niewielki obrót roślinami pochodzącymi z uprawy w szkółkach. Gatunek bardzo dobrze rozmnaża się z nasion. Jest popularny w kolekcjach. Zarejestrowane we władzach CITES szkółki znajdują się w Niemczech, Czechach, Szwajcarii.

   

Występowanie i zagrożenia:

Gatunek spotkać można w Meksyku, w rejonie Puebla i Oaxaca, gdzie stwierdzono 14 populacji od 900 do około 5000 osobników w każdej. Obecnie zagrożony jest ze względu na niszczenie naturalnych siedlisk i wykorzystywanie tych terenów pod zabudowę.

   

   

   

RODZAJ Melocactus

Melokaktus

Kategoria CITES: 4 gatunki w załączniku I, pozostałe w załączniku II

   

Rodzaj skupiający 31 gatunków często uprawianych kaktusów, w naturze występujących na terenach od Zachodniego Meksyku do Południowego Peru. Rośliny charakteryzują się okazałym cefalium.

   

   

Melocactus conoideus

Melokaktus stożkowaty

Kategoria CITES: załącznik I

   

Opis:

Kaktus z dużym, wyraźnym cefalium, na którym pojawiają się kwiaty. Pęd jest kulisty lub półkulisty, z 11-15 płaskimi, zaokrąglonymi żebrami, wyraźnie wklęsły na szczycie; ma do 10 cm wysokości i 17 cm średnicy. Ciernie są ciemnobrązowe i szare. Te, które leżą w dole pędu są proste i mają 20-35 mm długości, a położone bliżej szczytu są zagięte. Każda areola zawiera jeden cierń centralny o długości 20-22 mm i 8-11 cierni bocznych, wyprostowanych lub zagiętych. Cefalium pokryte jest bladymi, wełnistymi włoskami i kilkoma czerwonawymi szczecinkami. Kwiaty są różowo purpurowe, mają około 1 cm średnicy.

   

Użytkowanie i handel:

Roślina poszukiwana przez kolekcjonerów. W handlu znajdują się dorosłe rośliny, siewki i nasiona pochodzące głównie ze szkółek na Wyspach Kanaryjskich, które specjalizują się w uprawie tych gatunków.

   

Występowanie i zagrożenia:

W naturze występuje w Brazylii, gdzie rośnie w górach na kwarcowych glebach, pod krzewami. Jest silnie zagrożony z powodu zbioru dorosłych osobników w celach komercyjnych oraz przez eksploatację kwarcu. W latach 80. stwierdzono już tylko jedno stanowisko tego gatunku.

   

   

Melocactus deinacanthus

Melokaktus dziwnokolcowy

Kategoria CITES: załącznik I

   

Opis:

Kaktus o wielkości średniej do dużej, ma 15-35 cm wysokości, 12-25 cm średnicy. Jego pęd jest kulisty, beczkowaty do wydłużonego, z 10-12 żebrami. Jest pokryty gęstymi, mocnymi i długimi, lekko zagiętymi, brązowoczerwonymi cierniami bocznymi (11-14 ) i środkowymi (4-7). Cefalium jest cylindryczne, dorastające do 25 cm wysokości, pokryte ciemnymi, wełnistymi włoskami i szczecinkami wyrastającymi na wierzchołku. Kwiaty są różowoczerwone, zagłębione w wełniste cefalium, wyrastają w kręgach na jego szczycie. Owoce są maczugowate, białe.

   

Zastosowanie i handel:

W tej chwili handel jest ograniczony jedynie do nasion. Kaktus ten jest rzadko spotykany w kolekcjach; trudny uprawie. Zainteresowanie budzi tylko u specjalistów kolekcjonerów. Brak jest zarejestrowanych szkółek.

   

Występowanie i zagrożenia:

Występuje w Brazylii, w stanie Bahia. Gatunek jest lokalnym endemitem. Cała populacja liczy zaledwie kilkaset osobników. Rośliny rosną na podłożu granitowym. Siedliska, na których występują są w niewielkim stopniu zagrożone przez wypas kóz.

   

   

Melocactus glaucescens

Melokaktus niebieskawy

Kategoria CITES: załącznik I

   

Opis:

Rośliny średniej wielkości, mają 13-18 cm wysokości i 14-24 cm średnicy. Są kuliste do piramidalnych, lekko spłaszczone na szczycie, w młodości intensywnie jasno niebieskosine, później szarozielone. Pędy pokryte są 5-8 pionowymi żebrami, bardzo szerokimi u nasady pędu, mającymi do 4 cm wysokości i 6 cm szerokości. Ciernie są proste lub lekko zagięte, brązowe z czarnymi lub szarymi końcami. Z areoli wyrasta 5-8 cierni bocznych i 1-2 środkowych, których czasem brak. Cefalium ma do 10 cm wysokości, 6-7,5 cm średnicy, jest gęsto pokryte kremowymi, wełnistymi, zbitymi włoskami i szczecinkami ukrytymi między nimi. Kwiaty są czerwonoróżowe, mają do 2,5 cm wysokości i 1,6 cm średnicy. Owoce są mocno czerwone, czasem spłaszczone.

   

Melocactus galucescens

   

Zastosowanie i handel:

Istnieje potencjalna możliwość nielegalnego handlu roślinami zbieranymi z naturalnych stanowisk. Obecnie istnieje ograniczony handel okazami pochodzącymi z upraw w szkółkach. Zanotowano przypadki handlu nasionami. Jest jedna szkółka zarejestrowana w Niemczech.

   

Występowanie i zagrożenia:

Gatunek występuje w Brazylii, w stanie Bahia. Jest bardzo rzadki, znany tylko z nielicznych stanowisk. Jest zagrożony przez kolekcjonerów specjalizujących się w uprawie kaktusów z cefaliami.

   

   

Melocactus paucispinus

Melokaktus skąpokolcy

Kategoria CITES: załącznik I

   

Opis:

Średniej wielkości kaktus, mający 7-12 cm długości i 15-19 cm średnicy. Jego pędy są elipsoidalne lub kuliste, silnie spłaszczone. Zawierają dużo substancji śluzowatych. Rośliny są barwy szarozielonej, nigdy sinej, zawsze mocno zagłębione w podłożu. Pędy z wyraźnymi 9-10 żebrami 2,5-4 cm wysokości i 3,7-5 cm szerokości. Z areoli wyrasta 3-6 silnych, zagiętych w bok, szarych z ciemniejszym końcem, cierni bocznych. Brak cierni środkowych. Cefalium ma 3-6 cm średnicy, pokryte jest gęstymi, różowo czerwonymi szczecinkami i kremowymi, wełnistymi włoskami tworzącymi pilśń. Kwiaty są mocno różowe; owoce mają 1-2 cm długości, i są jasno różowe.

   

Zastosowanie i handel:

Nieliczne osobniki zbierane są z natury. Ze względu na trudności w uprawie nie jest popularną rośliną w kolekcjach amatorskich. Zainteresowanie budzi jedynie wśród kolekcjonerów specjalizujących się w uprawie kaktusów z cefaliami. Obrót międzynarodowy tym gatunkiem jest mały. Kaktus bardzo rzadko uprawiany w szkółkach, brak jest zarejestrowanych szkółek.

   

Występowanie i zagrożenia:

Rośnie w Brazylii w stanach Bahia i Minas Gerais, w mało licznych populacjach. Jest zagrożony ze względu na niszczenie naturalnych siedlisk podczas wypasu kóz.

   

   

RODZAJ Obregonia

Obregonia

Kategoria CITES: 1 gatunek w załączniku I

   

Rodzaj który obejmuje jeden gatunek kaktusa występujący w północno-wschodnim Meksyku.

   

   

Obregonia denegrii

Obregonia meksykańska

= Ariocarpus denegrii, Strombocactus denegrii

Kategoria CITES: załącznik I

   

Opis:

Szarozielona roślina, z dużym burakowatym korzeniem. W naturze prawie cała roślina ukryta jest pod ziemią, ponad powierzchnię gruntu wystają jedynie trójkątne, tworzące rozetę brodawki. Na szczycie każdej brodawki znajduje się areola z 2-3 cierniami. Kwiaty są białe do czerwonawych. Owoce są jasnobrązowe, maczugowate, mają 1-2 cm długości. Gatunek bardzo podobny do rodzaju Ariocarpus.

   

Przemycane obregonie

Rośliny w naturze

   

Użytkowanie i handel:

Roślina jest interesująca dla kolekcjonerów. Zwykle handluje się żywymi roślinami. Rozmnażanie z nasion jest możliwe. Rośliny zakwitają w wieku 5 lat.

   

Występowanie i zagrożenia:

Gatunek występuje jedynie w dolinie Jauamave w północno-wschodnim Meksyku. Jest zagrożony z powodu zbierania do kolekcji, rabunkowego niszczenia siedlisk przez wypas, budowę dróg i urbanizację. W ostatnich latach sprowadzono do Europy wiele roślin z naturalnych stanowisk.

   

   

   

RODZAJ Pachycereus

Pachycereus

Kategoria CITES: 1 gatunek w załączniku I, pozostałe w załączniku II

   

Rodzaj skupiający 12 gatunków często uprawianych, drzewiastych kaktusów, występujących na południowym zachodzie Stanów Zjednoczonych Ameryki oraz w Meksyku.

   

   

Pachycereus militaris

Pachycereus zbrojny

= Pachycereus chrysomallus, Backebergia militaris, Cephalocereus militaris, Mitrocereus militaris

Kategoria CITES: załącznik I

   

Opis:

Roślina drzewiasta, osiągająca 5-6 m wysokości, z dobrze wyodrębnionym pniem i gałęziami (kandelabrowa). Pędy są ciemnozielone, z 5-9 żebrami. W areolach znajduje się 7-13 cierni promieniście ułożonych i 1-5 cierni środkowych. W gałęziach płodnych tworzą się podobne do głowy, ciemnoczerwone cefalia, mające 25-30 cm długości. Na cefaliach areole ułożone są spiralnie, pokryte są złocistymi szczecinkami z pomiędzy których wyrastają kwiaty. Otwierają się one w nocy, pachną, mają 6-7 cm i 3-4 cm szerokości. Owoce są wydłużone, czerwone.

   

Sadzonka z cefalinum

   

Użytkowanie i handel:

Ze względu na atrakcyjny wygląd i kolor w handlu znajdują się szczytowe sadzonki z cefaliami, rzadziej handluje się nasionami. Sadzonki ukorzeniają się bardzo trudno, roślina zwykle ginie.

   

Występowanie i zagrożenia:

Gatunek występuje w Meksyku, w stanach Guerrero, Michoacan, Colima. Do niedawna był zagrożony z powodu ścinania przez kolekcjonerów, obecnie główną przyczyną zagrożenia jest degradacja siedlisk.

   

   

   

RODZAJ Pediocactus

Pediokaktus

Kategoria: CITES: 5 gatunków w załączniku I, 1 gatunek w załączniku II

   

Rodzaj skupiający 6 gatunków często uprawianych, niewielkich kaktusów występujących w północno-wschodnim Meksyku i południowo-zachodnich Stanach Zjednoczonych Ameryki.

   

   

Pediocactus bradyi

Pediokaktus Brady'ego

= Taumeya bradyi, Pediocactus simpsoni subsp. bradyi

Kategoria CITES: załącznik I

   

Opis:

Mały sukulent, zwykle z pojedynczym, czasem rozgałęzionym, owalnym lub jajowatym pędem mającym 3,2-6,2 cm długości i 2-6,4 cm szerokości. Areole są eliptyczne, białe lub żółte. Na ich szczycie wyrasta 7-15 bocznych cierni. Kwiaty są słomiasto żółte, mają 2 cm długości i 1,5 cm szerokości. Owoce są zielonkawe.

   

Użytkowanie i handel:

W handlu spotyka się żywe rośliny, gatunek jest rzadko uprawiany poza specjalistycznymi kolekcjami.

   

Występowanie i zagrożenia:

Pediokaktus Brady'ego występuje w Arizonie blisko Marble Canyon. Uważany jest za najrzadszy gatunek kaktusa w USA. Pomimo surowych przepisów dotyczących ochrony tego gatunku jest stale niszczony przez kolekcjonerów.

   

   

Pediocactus bradyi subsp. despainii

Pediokaktus Brady'ego podgatunek Despaina

= Pediocactus despainii

Kategoria CITES: załącznik I

   

Opis:

Mały, zielny sukulent o pojedynczych pędach, owalnych lub jajowatych, mających 2-6 cm wysokości i 3-10 cm średnicy. Ciernie boczne są białe, wyrastają po 9-13 w pęczku. Kwiaty mają 1,8-2,5 cm średnicy, są żółtobrązowe do brzoskwiniowo brązowych, czasem różowe.

   

Pediocactus bradyi subsp. despainii

   

Użytkowanie i handel:

Roślina ciekawa dla miłośników kaktusów. W sprzedaży są małe żywe rośliny pochodzące z naturalnych stanowisk.

   

Występowanie i zagrożenia:

Kaktus ten występuje w południowo-wschodnim Utah, USA. Jego zagrożenia związane są z niszczeniem siedlisk przez ruch samochodowy, budowę nowych szos, wypas bydła, zbiór do kolekcji.

   

   

Pediocactus knowltonii

Pediokaktus Knowltona

Kategoria CITES: załącznik I

   

Opis:

Mały, zielny sukulent, o prostym lub rozgałęzionym pędzie, dorastającym do 0,7-5,5 cm wysokości i 1-3 cm szerokości. Ma stożkowate brodawki, 2-4 mm długie. Wyrasta z nich 18-30 czerwonawych, zagiętych cierni, mających 1-2 mm długości. Kwiaty mają 1-3 cm długości, są różowe. Owoce są zielonkawe, podczas dojrzewania czerwienieją.

   

Pediocactus knowltonii

   

Użytkowanie i handel:

Gatunek ciekawy jedynie dla kolekcjonerów, zbierany z naturalnych stanowisk, bardzo rzadko znajduje się w uprawie.

   

Występowanie i zagrożenia:

Jest najrzadziej występującym gatunkiem kaktusa w USA. Rośnie w stanach Kolorado i Nowy Meksyk. Jest zagrożony przez zbiór na sprzedaż do kolekcji.

   

   

Pediocactus paradinei

Pediokaktus Paradinea

= Pilocanthus paradinei

Kategoria CITES: załącznik I

   

Opis:

Kaktus mający pęd pojedynczy, kulisty lub cylindryczny, dorastający do 7 cm wysokości i 3-4 cm średnicy. Jego brodawki są stożkowate, mają do 0,5 cm długości. Ciernie środkowe nie są większe niż boczne. Cierni bocznych jest 13-22. Wszystkie ciernie są gęste, podobne do włosów, białe lub bladoszare. Kwiaty są bladożółte, mają 2-3 cm średnicy. Owoce są zielonożółte do czerwonych.

   

Użytkowanie i handel:

Kaktus uprawiany jest głównie przez kolekcjonerów. W handlu znajdują się żywe rośliny.

   

Występowanie i zagrożenia:

Gatunek występuje w Arizonie, jest zagrożony przez zbieranie roślin z naturalnych stanowisk w celach komercyjnych.

   

   

Pediocactus peeblesianus

Pediokaktus arizoński

= Navajoa peeblesianna, Toumeya peeblesiana, Echinocactus peeblesianus, Utahia peeblesiana

Kategoria CITES: załącznik I

   

Opis:

Mały, zielny sukulent, z pędem pojedynczym lub rozgałęzionym, zwykle jajowatym lub owalnym, mającym 2-6 cm wysokości i 2-6 cm średnicy. Grupy cierni składają się z 3-7 cierni bocznych o długości 2-9 mm i, podobnych do nich, 1-2 cierni środkowych o długości 5-21 mm. Kwiaty są kremowożółte lub żółtozielone, mają 1,5-2,5 cm średnicy.

   

Pediocactus peeblesianus

   

Użytkowanie i handel:

Kaktus uprawiany w specjalistycznych kolekcjach, w sprzedaży znajdują się młode rośliny.

   

Występowanie i zagrożenia:

Gatunek ten występuje w Arizonie; zagrożeniem jest budowa autostrad na jego stanowiskach oraz zbiór roślin w celach komercyjnych.

   

   

Pediocactus sileri

Pediokaktus Silera

= Echinocactus sileri, Utahia sileri

Kategoria CITES: załącznik I

   

Opis:

Zielny sukulent o pędzie pojedynczym, jajowatym, mającym 5-15 cm wysokości i 6-12 cm średnicy. Jego brodawki są ścięte na szczycie, mają 1-1,5 cm wysokości. Areole są wełniste, okrągłe, z 3-5 środkowymi cierniami i 11-15 cierniami bocznymi. Ciernie pokrywają całą roślinę; starsze ciernie tworzą rodzaj uzbrojonej opaski na dole pędu. Kwiaty są żółte, mają do 2,5 cm średnicy. Owoce są zielonożółte.

   

Użytkowanie i handel:

W handlu znajdują się żywe rośliny. Jest to gatunek interesujący dla kolekcjonerów.

    

Występowanie i zagrożenia:

Jego naturalne stanowiska znajdują się w Arizonie, gdzie jest ginącym gatunkiem ze względu na zbiór roślin w celach komercyjnych.

    

    

RODZAJ Pelecyphora

Pelecyfora

Kategoria CITES: 2 gatunki w załączniku I

   

Niewielki rodzaj skupiający 2 gatunki niewielkich kaktusów występujących na południowym zachodzie Stanów Zjednoczonych Ameryki i w południowo-wschodnim Meksyku.

   

   

Pelecyphora aselliformis

Pelecyfora ośla

= Mammillaria asellifera, Anhalomium aselliforme, Aricarpus aselliforme

Kategoria CITES: załącznik I

   

Opis:

Zielny sukulent, z pojedynczym lub z wieloma pędami barwy zielonkawej do lekko brązowej. Pędy są owalne, często lekko spłaszczone na szczycie; dorastają do 2-5 cm średnicy. Trójkątne brodawki są spłaszczone na szczycie, ułożone spiralnie, z rowkowatymi areolami. Wyrasta z nich do 60 przylegających do pędu cierni, dlatego roślina wygląda jakby była biała. Kwiaty są dzwonkowate do kielichowatych, purpuroworóżowe, mają około 3 cm średnicy.

   

Pelecyphora aselliformis

   

Użytkowanie i handel:

Jest to poszukiwana roślina ozdobna, w handlu znajdują się żywe rośliny i nasiona. Siewki rosną wolno.

   

Występowanie i zagrożenia:

Gatunek występuje w Meksyku w San Luis Potosi; głównym zagrożeniem jest dla niego zbiór roślin z naturalnych stanowisk w celach komercyjnych oraz niszczenie siedlisk (kopalnie, szosy, urbanizacja).

   

   

Pelecyphora strobiliformis

Pelecyfora szyszkowa

= Ariocarpus strobiliformis, Encephalocarpus strobiliformis

Kategoria CITES: załącznik I.

   

Opis:

Zielny sukulent o zagłębionym w glebie, owalnym lub jajowatym, żółtozielonym pędzie, mającym do 6 cm średnicy. Jego korzeń jest silnie zgrubiały. Brodawki są trójkątne, ułożone spiralnie. Ciernie wyrastają po 7-12 w areoli; są białawe, szybko odpadające, zebrane na szczycie brodawek w grzebieniaste grupy. Kwiaty są kielichowate, fioletowe, mają 4 cm średnicy.

   

Użytkowanie i handel:

Roślina jest popularna wśród kolekcjonerów. W handlu znajdują się całe rośliny lub nasiona. Z nasion rozmnaża się trudno, wolno rośnie.

   

Występowanie i zagrożenia:

Gatunek występuje w Nuevo Leon i Tamaulipas w północno-wschodnim Meksyku, gdzie zagrożony jest zbiorem roślin w celach handlowych.

   

   

   

RODZAJ Sclerocactus

Sklerokaktus

Kategoria CITES: 8 gatunków w załączniku I, pozostałe w załączniku II

   

Rodzaj skupiający 19 gatunków niewielkich kaktusów występujących na południowym zachodzie Ameryki Północnej.

   

   

Sclerocactus brevihamatus subsp. tobuschii

Sklerokaktus krótkohakowaty podgatunek Tobuscha

= Ancistrocactus tobuschii

Kategoria CITES: załącznik I

   

Opis:

Jest to kaktus o niewielkich rozmiarach. Ma pędy pojedyncze, kuliste, ciemnozielone, dorastające do 4-5 cm wysokości i średnicy. Na pędach występują stożkowate brodawki z wełnistymi rowkami tworzące szeregi, a u starszych osobników przypominające żebra. Z areoli wyrastają 4 ciernie środkowe, jasnożółte z czerwonymi końcami; 3 górne są proste zaś jeden dolny - krótszy i hakowato zagięty. Ciernie boczne (7-9) są proste, dość cienkie i złocistożółte. Kwiaty rozwijają się na szczycie pędu, mają 3-4 cm średnicy; ich płatki korony są białożółte, zewnętrzne z brązowymi kreskami. Owoce są zielone, o bardzo cienkiej owocni.

   

Zastosowanie i handel:

Jest rzadko spotykany w kolekcjach. Handel roślinami pochodzącymi ze stanowisk naturalnych jest sporadyczny. Łatwo rozmnaża się z nasion. Sztucznie rozmnażane rośliny tego podgatunku spotykane są w uprawie i w handlu w USA i w Europie pod starą nazwą Ancistrocactus tobuschii. Szkółki zarejestrowane są w Czechach i w Szwajcarii. Podgatunek ten jest łatwy do pomylenia z dość pospolitym i szeroko rozprzestrzenionym podgatunkiem typowym Sclerocactus brevihamatus subsp. brevihamatus.

   

Występowanie i zagrożenia:

Rośnie w USA, w południowym Teksasie. Jest to endemit występujący tylko na dwóch niewielkich stanowiskach.

   

   

Sclerocactus erectocentrus

Sklerokaktus długocierniowy

= Echinocactus erectrocentrus, Neolloydia erectocentra, Echinomastus erectocentrus.

Kategoria CITES: załącznik I

   

Opis:

Zielny sukulent o jajowatym lub cylindrycznym pędzie, mającym 10-25 cm wysokości i 5-10 cm średnicy, z 17-21 zaostrzonymi żebrami. Ciernie wyrastają w grupach składających się z 11-15 cierni bocznych o długości 1,2-3,5 cm i jednego ciernia centralnego, mającego do 3,5 cm długości. Kwiaty, o średnicy 4-5 cm, są różowe, pomarańczowe, rzadko białe.

   

Użytkowanie i handel:

Gatunek jest rzadki w uprawie, poszukiwany przez kolekcjonerów. W handlu znajdują się żywe rośliny i nasiona.

   

Występowanie i zagrożenia:

Występuje w północnej Sonorze w Meksyku i południowej Arizonie w USA, gdzie jest zagrożony zbiorem przez kolekcjonerów.

   

   

Sclerocactus glaucus

Sklerokaktus niebieski

Kategria CITES: załącznik I

   

Opis:

Jest to niewielki kaktus o kształcie cylindrycznym do kulistego. Zwykle nie tworzy skupisk. Rośnie w górach na gliniastym podłożu. Ma nie rozgałęzione pędy osiągające do 3-12 cm wysokości i 2-9 cm średnicy, zwykle wyraźnie niebieskozielone. Okazy dorosłe posiadają 12-13 żeber, brodawki wystają ponad żebra. Ciernie są zwykle proste, nie przylegają do powierzchni pędu. Z areol wyrastają ciernie środkowe (1-3) o barwie białej do brązowej i białawe ciernie boczne (2-6). Kwiaty są różowe, lejkowate, mają 4-6 cm średnicy. Owoce są beczkowate, o cienkiej owocni, zielone, różowiejące podczas dojrzewania.

   

Zastosowanie i handel:

Znaczny handel nasionami w USA i w Europie. Rośliny rozmnażane są w szkółkach w USA i Europie, przede wszystkim przez szczepienie. Uprawa "na własnych korzeniach" jest bardzo trudna. Uprawa okazów pochodzących z natury jest praktycznie niemożliwa ze względu na ogromne trudności w stworzeniu warunków zbliżonych do naturalnych. Szkółki zarejestrowane, które uprawiają ten gatunek, znajdują się w Niemczech, Czechach, Szwajcarii.

   

Występowanie i zagrożenia:

Gatunek występuje w USA, w stanach Kolorado i Utah.

   

   

Sclerocactus mariponensis

Sklerokaktus graniczny

= Echinocactus mariponensis, Neolloydia mariponensis, Echinomastus mariponensis.

Kategoria CITES: załącznik I

   

Opis:

Zielny sukulent. Ma łodygę owalną lub jajowatą, z okolo 21 niezbyt wyraźnymi żebrami, spłaszczoną na szczycie, osiągającą 6-10 cm wysokości i 4-6 cm średnicy. Pęd prawie całkowicie zakrywają grupy złożone z 26-32 krótkich, białawych cierni bocznych i 2-4 dłuższych cierni środkowych, bladobrązowe z ciemniejszym szczytem. Kwiaty są białe do bladoróżowych, mają około 4 cm średnicy.

   

Użytkowanie i handel:

Gatunek poszukiwany przez kolekcjonerów, jest rzadki w uprawie, trudny w rozmnażaniu. W handlu znajdują się żywe rośliny i nasiona.

   

Występowanie i zagrożenia:

Występuje w Coahuili w północnym Meksyku i w Teksasie w USA. Jest zagrożony ze strony zbieraczy.

   

   

Sclerocactus mesae-verdaei

Sklerokaktus mesaverdeński

= Coloradoa mesae-verdae, Ferocactus mesae-verdae, Pediocactus mesae-verdae

Kategoria CITES: załącznik I

   

Opis:

Mały sukulent o bladozielonych i szarozielonych, szeroko jajowatych lub owalnych, spłaszczonych na szczycie pędach, mających 4-6 cm wysokości i 4-6 cm średnicy, z 13-17 żebrami. Ciernie, wyrastające w grupach po 8-10, są proste lub lekko zagięte, mają kolor słomkowy. Kwiaty o średnicy 2-2,5 cm są wewnątrz zielonopurpurowe, a na brzegach zielonożółte.

   

Sclerocactus mesae-verdae

   

Użytkowanie i handel:

Gatunek jest trudny w uprawie nawet gdy zastosuje się szczepienie, stąd jest poszukiwany przez kolekcjonerów. W handlu znajdują się żywe rośliny i nasiona.

   

Występowanie i zagrożenia:

Gatunek spotykany na południowo-zachodnim krańcu stanu Kolorado, niedaleko Mesa Verde, w Nowym Meksyku w USA. Jest zagrożony przez zbiór roślin do kolekcji.

   

   

Sclerocactus papyracanthus

Sklerokaktus pergaminowy

= Toumeya papyracantha, Pediocactus papyracanthus

Kategoria CITES: załącznik I

   

Opis:

Mały, zielny sukulent z nierozgałęzionym pędem mającym 2,5 -10 cm wysokości i 1,2-3,5 cm średnicy. W uprawie spotykane są szczepione rośliny, które wytwarzają wiele rozgałęziających się pędów. Grupy cierni składają się z 5-9 cierni bocznych, białych, mających długość 3-4 mm i 1-4 cierni środkowych, brązowych, płaskich, giętkich, przypominających papier, zwykle zagiętych ale nigdy haczykowato. Kwiaty są białe, mają do 2,5 cm średnicy.

   

Użytkowanie i handel:

Gatunek dość często uprawiany w specjalistycznych kolekcjach, rośliny rosną dobrze jeśli zostały rozmnożone przez szczepienie. W handlu spotykane są żywe rośliny i nasiona.

   

Występowanie i zagrożenia:

Pochodzi ze wschodniej Arizony, Nowego Meksyku i zachodniego Teksasu. Jest zagrożony ze względu na pozyskiwanie roślin przez kolekcjonerów i w celach komercyjnych.

   

   

Sclerocactus pubispinus

Sklerokaktus włochaty

= Ferocactus pubispinus, Pediocactus pubispinus

Kategoria CITES: załącznik I

   

Opis:

Jest to mały, zielny sukulent. Ma nierozgałęzione, kopulaste pędy z 13 żebrami, dorastające do 6 cm wysokości i 9 cm średnicy. Grupy cierni składają się z 4 cierni środkowych, z których jeden jest niższy, czerwonoczarny i haczykowato zagięty, a pozostałe są proste lub lekko zagięte. Ciernie młodych osobników są gęsto pokryte białymi, chłonącymi wodę włoskami. Kwiaty mają wewnętrzne części płatków różowe do żółtobrązowych, a brzegi kremowe do żółtoróżowych.

   

Użytkowanie i handel:

Gatunek jest poszukiwany przez kolekcjonerów. W handlu są żywe rośliny i nasiona.

   

Występowanie i zagrożenia:

Występuje w Nevadzie i Utah w USA, gdzie rośnie na skalistych wzgórzach, w lasach, na pustyniach, w górach na wysokości 1800-2100 m n.p.m. Gatunek jest uznawany za zagrożony w naturze.

   

   

Sclerocactus wrightiae

Sklerokaktus Wrighta

= Ferocactus wrightiae, Pediocactus wrightiae

Kategoria CITES: załącznik I

   

Opis:

Sukulent z nierozgałęzionym, owalnym lub jajowatym pędem z około13 żebrami, dorastającym do 5-9 cm wysokości i 5-8 cm średnicy. Grupy cierni zbudowane są z 4 wyższych, haczykowato zagiętych, ciemnobrązowych cierni środkowych o długości 1,2 cm oraz 8-10 cierni bocznych, białych, o długości 0,6-1,2 cm. Kwiaty mają 2-2,5 cm średnicy, są białe do różowych.

   

Sclerocactus wrightiae

  

Użytkowanie i handel:

Gatunek jest poszukiwany przez specjalistów. W handlu znajdują się żywe rośliny i nasiona.

   

Występowanie i zagrożenia:

Występuje na pustyni Navajoan w Utah w USA. Gatunek ten jest często mylony z Sclerocactus mesae-verdaei.

   

   

RODZAJ Strombocactus

Strombokaktus

Kategoria CITES: 1 gatunek w załączniku I

   

Monotypowy rodzaj obejmujący jeden gatunek kaktusa występujący w środkowo-wschodnim Meksyku.

   

   

Strombocactus disciformis

Strombokaktus meksykański

= Mammillaria disciformis, Echinocactus turbiniformis,, Echinofossulocactus torbiniformis, Mammillaria turbinata, Cactus disciformis, Cactus turbinatus, Anhalomium turbiniformis, Echinocactus disciformis

Kategoria CITES: załącznik I

   

Opis:

Jest zielonym sukulentem, o kulistych lub wklęsłych na szczycie dyskowatych pędach barwy szarozielonej, osiągających 5-10 cm średnicy. Brodawki są romboidalne, zebrane po 12-18 w spiralne okółki. Na szczycie każdej brodawki wyrasta 1 do 4 szczecinkowatych cierni, często nietrwałych. Kwiaty są białe, mają 2 cm średnicy, pojawiają się na szczycie pędu.

   

Strombocactus disciformis

   

Użytkowanie i handel:

Gatunek popularny w kolekcjach miłośników kaktusów. Ze względu na trudności z uprawą w sprzedaży znajdują się żywe rośliny pochodzące z natury.

   

Występowanie i zagrożenia:

Występuje we wschodnim Meksyku, gdzie rośnie jedynie na klifach wzdłuż strumieni lub na ścianach głębokich wąwozów. Jest zagrożony przez zbiór żywych roślin w celach komercyjnych oraz ze względu na niszczenie siedlisk przez erozję i wypas bydła.

   

   

   

RODZAJ: Turbinicarpus

Turbinikarp

Kategoria CITES: wszystkie gatunki znajdują się w załączniku I

   

Obejmuje około 14 gatunków. Definicja rodzaju jest dyskusyjna, niektórzy autorzy proponują zaliczenie go do rodzaju Neolloydia.

Są to zwykle niewielkie rośliny mające od 1,5 do 24 cm wysokości i 2 -8 cm średnicy. Rosną pojedynczo lub w skupiskach. Ich kuliste lub cylindryczne pędy mają słabo wykształcone żebra lub są ich pozbawione. Brodawki na pędach są małe, stożkowate, z białymi, wełnistymi włosami wyrastającymi z areol. Ciernie są bardzo zmienne, nigdy nie są zagięte hakowato. Kwiaty są małe, wyrastające na szczycie pędu z młodych areol. Owoce są kuliste bądź wydłużone, zielone, żółtozielone lub czerwone. Turbinikarpy rosną we wschodnim i północno-wschodnim Meksyku oraz w Teksasie.

   

   

Turbinicarpus laui

Turbinikarp Laua

= Neolloydia laui

Kategoria CITES: załącznik I

   

Opis:

Jest to mały, zielny sukulent, o nierozgałęzionych pędach, spłaszczonych na szczycie, mających 0,5-1,5 cm wysokości i 1,2-3,5 cm średnicy. W areolach wyrastają proste, brązowobiałe ciernie boczne o 12-22 mm długości. Kwiaty są czerwone o średnicy 3,1-3,5 cm.

   

Użytkowanie i handel:

Rośliny ciekawe dla kolekcjonerów. W handlu znajdują się żywe okazy, zwykle pochodzące z naturalnych stanowisk.

   

Występowanie i zagrożenia:

Gatunek występuje w San Luis Potos w Meksyku, gdzie jest zagrożony przez zbiór żywych roślin do sprzedaży. Jest uważany za zagrożony wyginięciem.

   

   

Turbinicarpus lophophoroides

Turbinikarp jazgrzowaty

= Neolloydia lophophoroides, Pediocactus lophophoroides

Kategoria CITES: załącznik I

   

Opis:

Jest to wolno rosnący, zielny sukulent. Ma nierozgałęzione, niebieskozielone, owalne lub jajowate, spłaszczone na szczycie pędy, które wyrastają z bulwiastych kłączy. Grupy cierni składają się z jednego ciernia centralnego, dorastającego do 11 mm długości, i 2-5 cierni bocznych o długości 2-9 mm. Kwiaty są srebrzystobiałe, zwykle małe, mają do 3,5 cm średnicy.

   

Turbinicarpus lophophoroides

   

Użytkowanie i handel:

Gatunek jest ciekawy dla kolekcjonerów, w handlu znajdują się żywe rośliny i nasiona.

   

Występowanie i zagrożenia:

Występuje we wschodnim Meksyku, w stanie San Luis Potos, gdzie jest zagrożony przez kolekcjonerów.

   

   

Turbinicarpus pseudomacrochele

Turbinikarp szponiasty

= Neolloydia krainziana, Toumeya krainzianus, Turbinicactus pseudomacrochele subsp. krainzianus

Kategoria CITES: załącznik I

   

Opis:

Mały, zielny sukulent. Ma zwykle nierozgałęziony, kulisty lub cylindryczny pień barwy jasnozielonej do ciemno niebieskozielonej. Dorasta do 2-4 cm wysokości i 2,5-3,5 cm średnicy. Szczyt pędu jest mocno owłosiony. W areoli znajduje się 5-8 brudno żółtobrązowych cierni. Ciernie boczne i środkowe nie różnią się od siebie, są szczecinkowate i lekko skręcone. Kwiaty mają różne barwy, od białej poprzez różową do kremowej.

   

Turbinicarpus pseudomacrochele

   

Użytkowanie i handel:

Gatunek dość często spotykany w handlu. Jest bardzo trudny do rozmnażania w szkółkach, więc większość sprzedawanych roślin pochodzi z naturalnych stanowisk.

   

Występowanie i zagrożenia:

Występuje w Meksyku, w stanie Quertaro. Zagrożenia to zrywanie roślin do celów komercyjnych, niszczenie naturalnych siedlisk. Gatunek został zaklasyfikowany jako ginący.

   

   

Turbinicarpus pseudopectinatus

Turbinikarp nibygrzebieniasty

= Pelecphora pseudopectinata, Mammillaria pseudopectinata, Thelocactus pseudopectinatus, Normanbokea pseudopectinata, Neolloydia pseudopectinata

Kategoria CITES: załącznik I

   

Opis:

Jest to mały, zielny sukulent, z pojedynczym, kulistawym pędem mającym 2-3 cm wysokości i 2-3,5 cm średnicy. W jednej areoli wyrasta 50 krótkich cierni bocznych, białych, grzebieniastych, płasko przylegających do pędu, 1-2 mm długich; cierni środkowych brak. Kwiaty mają 2,5-3 cm średnicy; są białe z zielonobrązowymi żyłkami na zewnętrznych płatkach, wewnętrzne płatki mają żyłki purpurowe.

   

Użytkowanie i handel:

W handlu znajdują się żywe rośliny i nasiona pochodzące z natury, gatunek jest poszukiwany przez w kolekcjonerów.

   

Występowanie i zagrożenia:

Występuje w północno-wschodnim Meksyku, jest zagrożony z powodu pozyskiwania roślin z naturalnych stanowisk w celach komercyjnych.

   

   

Turbinicarpus schmiedickeanus

Turbinikarp Schmiedicke'a

= Echinocactus schmiedickeanus, Strombocactus schmiedickeanus, Neolloydia schmiedickeana, Toumeya schmiedickeana

Kategoria CITES: załącznik I

   

Opis:

Sukulenty o nierozgałęzionym, kulistym pędzie barwy niebieskiej do bladozielonej, mającym 1-3 cm wysokości i 1-5,5 cm szerokości. Brodawki są stożkowate lub wydłużone, ciernie bardzo zmienne: od 10 w areoli do zupełnego braku, dość grube, podobne w dotyku do papieru, zagięte. Kwiaty są białe do purpurowych; owoce zaokrąglone, zielonkawe.

   

Użytkowanie i handel:

Roślina poszukiwana przez kolekcjonerów. Do niedawna w handlu były rośliny pochodzące wyłącznie z natury. Obecnie coraz częściej spotykane są rośliny rozmnażane w szkółkach.

   

Występowanie i zagrożenia:

Gatunek występuje w północno-wschodnim Meksyku, gdzie zagrożony jest przez zbiór żywych roślin przez kolekcjonerów.

   

   

Turbinicarpus valdezianus

Turbinikarp Valdeza

= Neolloydia valdeziana, Normanbokea valdeziana, Gymnocactus valdezianus, Pediocactus valdezianus.

Kategoria CITES: załącznik I

   

Opis:

Małe, zielne sukulenty, o kulistawych kłączach. Kłącza wytwarzają pojedyncze pędy nadziemne, jajowate lub owalne, wklęsłe na szczycie, mające wysokość 1-2.,5 cm i średnicę 1,5-2,5 cm. Są żywo zielone, całkowicie pokryte cierniami. W areolach wyrasta 25-30 bocznych, piórkowatych, białych cierni o długości 1-2 mm; cierni środkowych brak.

   

Turbinicarpus valdesianus

   

Użytkowanie i handel

Roślina popularna w amatorskich kolekcjach. W handlu znajdują się żywe rośliny i nasiona. W szkółkach jest rzadko rozmnażana z nasion.

   

Występowanie i zagrożenia:

Występuje w Meksyku w południowo-wschodniej Coahuili i południowym Nuevo Leon. Populacje są dość liczne, zagrożeniem dla gatunku jest zbiór roślin w celach komercyjnych.

   

   

   

RODZAJ Ubelmania (Uebelmannia)

Liczba gatunków: 5-6

Kategoria CITES: wszystkie gatunki w załączniku I

   

Kaktusy o zazwyczaj małych pędach, pojedynczych, kulistych do cylindrycznych tworzących wyraźne żebra pokryte cierniami i gęstymi białymi włosami. Na powierzchni pędów często występują wykwity wosku. Kwiaty są małe, lejkowate, wyrastają pod szczytem pędu. Owoce są kuliste do cylindrycznych, żółte lub czerwone, z pęczkiem wełnistych włosków na szczycie. Ubelmanie pochodzą z Brazylii.

   

   

Uebelmannia pectinifera

Ubelmania grzebieniasta

= Uebelmannia flavispina

Kategoria CITES: załącznik I

   

Opis:

Sukulent z pojedynczym pędem, kulistym lub cylindrycznym, dorastającym do 85 cm wysokości i 20 cm średnicy. Cała roślina pokryta jest małymi, białymi, łuskowatymi kropkami. Na łodydze znajduje się 20 wydatnych żeber. Ciernie wyrastają w grupach po 3-6, mają do 1,5 cm długości, są szare do prawie czarnych lub dwukolorowe. Kwiaty są żółte.

   

Uebelmania pectinifera

   

Użytkowanie i handel:

Atrakcyjna roślina, cieszy się wielkim zainteresowaniem miłośników kaktusów. W handlu spotykane są młode rośliny pochodzące z natury.

   

Występowanie i zagrożenia:

Ubelmania grzebieniasta występuje w naturze we wschodniej Brazylii. Zagrożeniem dla niej jest zbiór roślin przez kolekcjonerów oraz niszczenie siedlisk. Jest bardzo trudna w uprawie. Egzemplarze przywiezione z naturalnych stanowisk źle się przyjmują, często giną.

   

   

Ogród Botaniczny UW. Oficjalna strona OBUW w Warszawie. Wszelkie prawa zastrzeżone. Wykonanie strony: KAJA